เคยไหมครับที่พอเห็นคราบน้ำมันบนพื้นแล้วใจหายวาบ ไม่รู้จะเริ่มจัดการจากตรงไหนก่อนดี? การรับมือเหตุการณ์น้ำมันรั่วอย่างถูกวิธีและรวดเร็ว ไม่ใช่แค่เรื่องของความสะอาดนะครับ แต่ยังเป็นเรื่องของความปลอดภัยโดยตรงอีกด้วย การตัดสินใจผิดพลาดเพียงนิดเดียวอาจทำให้สถานการณ์ลุกลามใหญ่โตได้ครับ
ในฐานะที่ผมคลุกคลีอยู่ในวงการพลังงานและเชื้อเพลิงมานาน ผมเข้าใจดีว่าอุบัติเหตุเกิดขึ้นได้เสมอ แต่สิ่งที่สำคัญกว่าคือการมีสติและรู้ขั้นตอนที่ถูกต้อง วันนี้ผมจะมาสรุปขั้นตอนสำคัญที่ควรทำทันทีเมื่อพบเหตุน้ำมันรั่วครับ
4 ขั้นตอนสำคัญเมื่อพบเหตุน้ำมันรั่ว
เมื่อคุณพบว่ามีน้ำมันรั่วไหล ไม่ว่าจะปริมาณน้อยหรือมาก ผมแนะนำให้ทำตาม 4 ขั้นตอนหลักนี้อย่างเคร่งครัดนะครับ เพื่อควบคุมสถานการณ์ให้กลับมาปลอดภัยโดยเร็วที่สุด
ขั้นตอนที่ 1: ประเมินสถานการณ์และแจ้งเหตุ
สิ่งแรกที่ต้องทำคือการตั้งสติและประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นครับ หยุดการทำงานของเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ที่อยู่ใกล้เคียงทันที ดูว่าน้ำมันที่รั่วไหลนั้นติดไฟได้ง่ายหรือไม่ มีแหล่งกำเนิดประกายไฟอยู่ใกล้ ๆ หรือเปล่า เช่น การเชื่อมโลหะ หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่อาจชำรุด
จากนั้นให้รีบแจ้งหัวหน้างาน หรือผู้ที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยประจำพื้นที่ทันที การสื่อสารที่รวดเร็วจะช่วยให้ทีมที่เกี่ยวข้องเข้ามาช่วยเหลือและจัดการสถานการณ์ได้อย่างเป็นระบบครับ
ขั้นตอนที่ 2: ควบคุมการรั่วไหลที่แหล่งกำเนิด (ถ้าทำได้อย่างปลอดภัย)
หากคุณประเมินแล้วว่าสามารถเข้าถึงแหล่งที่มาของการรั่วไหลได้อย่างปลอดภัย ให้พยายามหยุดการรั่วไหลนั้นก่อน เช่น การปิดวาล์ว หรือการใช้ภาชนะรองรับ แต่ผมขอย้ำนะครับว่าต้องมั่นใจว่าปลอดภัยจริง ๆ ไม่มีประกายไฟ และมีการระบายอากาศที่ดีพอ
ขั้นตอนที่ 3: จำกัดพื้นที่การแพร่กระจาย
หัวใจสำคัญของการจัดการน้ำมันรั่วคือการไม่ปล่อยให้มันขยายวงกว้างออกไปครับ ให้นำวัสดุดูดซับ (Sorbent Materials) เช่น ทราย ขี้เลื่อย หรืออุปกรณ์สำหรับจัดการน้ำมันรั่วโดยเฉพาะ (Spill Kit) มาสร้างเป็นแนวคันกั้นล้อมรอบบริเวณที่น้ำมันหกไว้ เพื่อจำกัดให้อยู่ในพื้นที่ที่เล็กที่สุดเท่าที่จะทำได้ ป้องกันไม่ให้ไหลลงสู่ท่อระบายน้ำหรือแหล่งน้ำสาธารณะครับ
ขั้นตอนที่ 4: ดำเนินการทำความสะอาดและกำจัด
เมื่อควบคุมการแพร่กระจายได้แล้ว ให้ใช้วัสดุดูดซับคลุมลงบนคราบน้ำมันเพื่อซับน้ำมันออกมาให้ได้มากที่สุด จากนั้นจึงเก็บกวาดวัสดุเหล่านั้นใส่ในภาชนะที่ปิดมิดชิดและติดป้ายให้ชัดเจนว่าเป็น “ขยะปนเปื้อนน้ำมัน” เพื่อนำไปกำจัดอย่างถูกวิธีตามกฎหมายต่อไป ห้ามทิ้งปะปนกับขยะทั่วไปเด็ดขาดนะครับ
สิ่งที่ไม่ควรทำเด็ดขาดเมื่อน้ำมันรั่ว
นอกเหนือจากสิ่งที่ควรทำแล้ว ก็มีข้อห้ามที่สำคัญไม่แพ้กัน เพราะอาจทำให้สถานการณ์แย่ลงกว่าเดิมได้ครับ
อย่าใช้น้ำฉีดล้าง
หลายคนอาจคิดว่าใช้น้ำฉีดจะช่วยล้างคราบน้ำมันได้ แต่ความจริงแล้วเป็นความคิดที่ผิดครับ เพราะน้ำมันเบากว่าน้ำ การใช้น้ำฉีดจะยิ่งทำให้น้ำมันกระจายตัวเป็นวงกว้าง ลอยบนผิวน้ำ และไหลไปได้ไกลขึ้น ทำให้ยากต่อการควบคุมและเก็บกวาด แถมยังเพิ่มความเสี่ยงในการลื่นล้มอีกด้วยครับ
อย่าสร้างประกายไฟ
น้ำมันเชื้อเพลิงส่วนใหญ่มีไอระเหยที่ติดไฟได้ง่าย ดังนั้นต้องหลีกเลี่ยงทุกกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดประกายไฟในบริเวณนั้น เช่น การสูบบุหรี่ การใช้โทรศัพท์มือถือ หรือการเปิด-ปิดสวิตช์ไฟที่ไม่ใช่แบบกันระเบิด (Explosion Proof) ครับ
อย่าสัมผัสน้ำมันโดยตรง
น้ำมันหลายชนิดมีสารเคมีที่อาจเป็นอันตรายต่อผิวหนังได้ ควรใส่ถุงมือป้องกันสารเคมีและอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ที่เหมาะสมทุกครั้งก่อนเข้าไปจัดการกับคราบน้ำมันนะครับ
การเตรียมความพร้อมที่ดีที่สุดคือการมีแผนรับมือเหตุฉุกเฉินและมีอุปกรณ์ Spill Kit ประจำไว้ในจุดที่เสี่ยงและเข้าถึงง่ายอยู่เสมอครับ การซ้อมแผนเป็นประจำจะช่วยให้ทุกคนรู้หน้าที่และจัดการสถานการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพเมื่อเกิดเหตุขึ้นจริง
เชื้อเพลิงทดแทนสำหรับโรงงานของคุณ ปรึกษาฟรี โทร 095-926-9984 | 02-922-2270 | st.smartenergy@gmail.com
