5ส. ในคลังเชื้อเพลิงและพื้นที่งานร้อน: มากกว่าความสะอาด คือความปลอดภัย

หลายท่านอาจมองว่า 5ส. เป็นเพียงกิจกรรมเพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยในโรงงาน แต่สำหรับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงอย่างคลังเชื้อเพลิงและพื้นที่งานร้อน ผมขอบอกเลยครับว่า นี่คือหัวใจสำคัญของความปลอดภัยที่มองข้ามไม่ได้เลย การนำแนวคิด 5ส. มาปรับใช้อย่างถูกวิธี ไม่ใช่แค่ทำให้พื้นที่ทำงานดูดีขึ้น แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงจากอัคคีภัยและอุบัติเหตุได้อย่างมีนัยสำคัญครับ

ทำไม 5ส. จึงสำคัญอย่างยิ่งในคลังเชื้อเพลิงและพื้นที่งานร้อน

เหตุผลที่ผมเน้นย้ำเรื่องนี้เป็นพิเศษ เพราะพื้นที่เหล่านี้มีปัจจัยเสี่ยงสูงอยู่ตลอดเวลาครับ ทั้งวัตถุไวไฟ ประกายไฟ และความร้อน การปล่อยปละละเลยให้พื้นที่รกรุงรัง ไม่เป็นระเบียบ ก็เหมือนกับการสร้างเงื่อนไขให้เกิดเหตุไม่คาดฝันได้ง่ายขึ้นครับ

การทำ 5ส. จะเข้ามาช่วยจัดการความเสี่ยงเหล่านี้โดยตรงครับ

• ลดแหล่งเชื้อเพลิงสะสม: การ “สะสาง” เอาวัสดุที่ไม่จำเป็นออกไป ช่วยลดปริมาณเชื้อเพลิงที่อาจติดไฟได้
• เพิ่มประสิทธิภาพในการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน: เมื่อเราจัดวางอุปกรณ์ดับเพลิงและทางหนีไฟให้ “สะดวก” ทุกคนจะเข้าถึงได้ทันทีในเวลาคับขัน
• สังเกตความผิดปกติได้ง่าย: พื้นที่ที่ “สะอาด” ทำให้เรามองเห็นรอยรั่วซึมของเชื้อเพลิง หรือความผิดปกติของอุปกรณ์ได้ง่ายและรวดเร็วยิ่งขึ้น
• สร้างมาตรฐานความปลอดภัยที่เป็นหนึ่งเดียวกัน: ทุกคนในพื้นที่จะปฏิบัติตาม “มาตรฐาน” เดียวกัน ลดความผิดพลาดที่เกิดจากความไม่เข้าใจ
• ปลูกฝังจิตสำนึกด้านความปลอดภัย: การ “สร้างวินัย” ให้ทำ 5ส. เป็นประจำ จะหล่อหลอมให้ทุกคนตระหนักถึงความปลอดภัยอยู่เสมอ

แนวทางปฏิบัติ 5ส. เพื่อความปลอดภัยสูงสุด

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ผมจะขอแบ่งแนวทางการนำ 5ส. ไปปรับใช้ในพื้นที่คลังเชื้อเพลิงและพื้นที่ปฏิบัติงานที่มีความร้อน ตามหลักการแต่ละข้อดังนี้ครับ

ส1: สะสาง (Seiri – Sort)

ขั้นตอนแรกคือการคัดแยกของที่จำเป็นและไม่จำเป็นออกจากกันครับ ในพื้นที่เก็บเชื้อเพลิง ให้เราสำรวจและจัดการกับสิ่งเหล่านี้

• เศษวัสดุติดไฟ: เช่น เศษผ้าปนเปื้อนน้ำมัน กระดาษลัง กล่องไม้เก่าๆ ควรนำไปทิ้งในภาชนะที่ปิดมิดชิดและกำจัดอย่างถูกวิธี
• เชื้อเพลิงที่เสื่อมสภาพหรือไม่ได้ใช้: นำออกจากพื้นที่จัดเก็บหลัก เพื่อป้องกันการปะปนและนำไปใช้งานผิดประเภท
• เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่ชำรุด: เก็บออกจากพื้นที่ปฏิบัติงานทันที เพื่อป้องกันการนำไปใช้โดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์

ส2: สะดวก (Seiton – Set in Order)

หลังจากสะสางแล้ว ก็ถึงเวลาจัดทุกอย่างให้เข้าที่เข้าทางครับ หลักการคือ “หาง่าย หายรู้ ดูงามตา”

• กำหนดพื้นที่จัดเก็บชัดเจน: ตีเส้นบนพื้นเพื่อแบ่งโซนเก็บเชื้อเพลิงแต่ละชนิด โซนวางอุปกรณ์ และทางเดินให้ชัดเจน
• ติดป้ายบ่งชี้: ภาชนะบรรจุเชื้อเพลิงทุกใบต้องมีป้ายบอกชนิดและข้อมูลความปลอดภัย (Safety Data Sheet – SDS) ที่เห็นได้ง่าย
• จัดวางอุปกรณ์ฉุกเฉิน: ถังดับเพลิง, ชุดปฐมพยาบาล, จุดล้างตาฉุกเฉิน ต้องอยู่ในตำแหน่งที่ทุกคนเห็นและเข้าถึงได้สะดวก ไม่มีสิ่งกีดขวาง
• ทางเดินและทางออกฉุกเฉินต้องโล่ง: ห้ามวางสิ่งของใดๆ กีดขวางเส้นทางเหล่านี้เด็ดขาดครับ

ส3: สะอาด (Seiso – Shine)

ความสะอาดในพื้นที่เหล่านี้ไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม แต่คือการตรวจสอบความปลอดภัยไปในตัวครับ

• ทำความสะอาดคราบน้ำมันทันที: หากพบการรั่วไหลของเชื้อเพลิง ต้องรีบจัดการทำความสะอาดทันทีตามขั้นตอนที่ปลอดภัย
• กำหนดตารางการทำความสะอาด: จัดทำแผนทำความสะอาดพื้น, ชั้นวาง, และอุปกรณ์ต่างๆ เป็นประจำ เพื่อไม่ให้มีฝุ่นหรือหยากไย่สะสม ซึ่งอาจเป็นแหล่งติดไฟได้
• ตรวจสอบอุปกรณ์ไปพร้อมกัน: ในขณะที่ทำความสะอาด ให้ตรวจเช็กสภาพของถังบรรจุ, ท่อส่ง, และวาล์วต่างๆ ไปด้วย หากพบความผิดปกติจะได้แก้ไขทัน

ส4: สร้างมาตรฐาน (Seiketsu – Standardize)

เพื่อให้ทุกคนปฏิบัติไปในทิศทางเดียวกัน เราต้องสร้างมาตรฐานที่ชัดเจนขึ้นมาครับ

• จัดทำคู่มือปฏิบัติงาน: สร้างเอกสารขั้นตอนการทำ ส1-ส3 ที่เข้าใจง่าย อาจมีรูปภาพประกอบ และนำไปติดไว้ในพื้นที่ที่ทุกคนมองเห็น
• ใช้สีและสัญลักษณ์ที่เป็นสากล: เช่น การใช้สีแดงสำหรับอุปกรณ์ดับเพลิง สีเหลืองสลับดำสำหรับพื้นที่อันตราย
• กำหนดผู้รับผิดชอบ: ระบุให้ชัดเจนว่าใครมีหน้าที่ตรวจสอบและดูแลความเป็นระเบียบเรียบร้อยในแต่ละโซน

ส5: สร้างวินัย (Shitsuke – Sustain)

หัวใจที่สำคัญที่สุดคือการทำให้ 5ส. กลายเป็นวัฒนธรรมขององค์กร ไม่ใช่แค่กิจกรรมที่ทำแล้วเลิกไปครับ

• การอบรมอย่างสม่ำเสมอ: จัดอบรมทบทวนเรื่อง 5ส. และความปลอดภัยให้พนักงานทุกคนเป็นประจำ
• การตรวจประเมินพื้นที่ (Audit): จัดให้มีการเดินตรวจพื้นที่โดยหัวหน้างานหรือคณะกรรมการความปลอดภัยอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง เพื่อให้คำแนะนำและติดตามผล
• การให้คำชมเชย: เมื่อพบว่าพนักงานร่วมมือกันดูแลพื้นที่ให้เป็นไปตามหลัก 5ส. ได้ดี ควรมีการให้คำชมเชยเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจครับ

การทำ 5ส. ในคลังเชื้อเพลิงและพื้นที่งานร้อนอย่างจริงจังและต่อเนื่อง คือการลงทุนด้านความปลอดภัยที่คุ้มค่าที่สุดอย่างหนึ่ง ผมเชื่อว่าการสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่เป็นระเบียบและปลอดภัย จะส่งผลดีต่อทั้งประสิทธิภาพการทำงานและสวัสดิภาพของพนักงานทุกคนครับ

เชื้อเพลิงทดแทนสำหรับโรงงานของคุณ ปรึกษาฟรี โทร 095-926-9984 | 02-922-2270 | st.smartenergy@gmail.com